Je grenzen kennen: hoe dan?

Liza was een leuke, vlotte moeder van 3 jonge kinderen, met een part-time baan in het onderwijs. Haar huis oogde netjes en schoon, de haard was aan, de koffie gezet: gezellig en alles op orde. Haar man werkte full-time en had veel reistijd. Als Liza moest werken, pasten haar ouders op bij haar in huis. Een van de kinderen had een leerachterstand en had extra begeleiding nodig. De werkdruk van haar baan was hoog: ze moest vaak in de avonden en weekenden lessen voorbereiden en toetsen nakijken. Haar teamleider verwachtte dat ze ook op haar vrije dagen deelnam aan vergaderingen en schoolactiviteiten. Leerlingen verwachtten dat cijfers snel bekend werden en dat ze stagebezoeken kwam afleggen…. Liza werd steeds kribbiger tegen haar man en kinderen en als er iets onverwachts gebeurde sloeg de paniek soms toe. Ze sliep slecht en had de hele dag een gehaast gevoel. Ze vroeg of ik haar wilde coachen omdat ze het gevoel had op alle fronten tekort te schieten. Ze herkende haar eigen stress symptomen en vroeg zich af hoe lang ze dit nog ging volhouden. Ze was bang om burn-out te raken.

Alle ballen in de lucht houden
Beeld: essentialiving.info

Tijdens de coachgesprekken bleek dat Liza bijna alles zelf deed voor het gezin: haar man deed de boodschappen in het weekend en wat klusjes in huis. Maar alle andere dingen kwamen op haar neer: wassen/strijken/schoonmaken, koken, kinderen brengen en halen, schoolactiviteiten, zwemlessen, speelafspraakjes, dokters-/therapiebezoeken, feestjes organiseren, enzovoorts. Als ze er om vroeg, dan wilde haar man wel een keer stofzuigen of de vaatwasser uitruimen, maar uit zichzelf deed hij dat nooit. Omdat Liza part-time werkte, vond hij het volstrekt normaal dat zij verder alles deed. Dat frustreerde haar, maar ergens vond ze het zelf ook wel terecht.

Toen ik vroeg naar de mogelijkheden om hulp in te schakelen, begon Liza terug te krabbelen: “Ach, het lukt ook eigenlijk wel”, “Een schoonmaakhulp doet het nooit goed, dan doe ik het liever zelf”, “Kinderopvang is niet goed voor ons kind met leerachterstand; ze zijn alle drie het liefste thuis”, “Strijken vind ik eigenlijk wel leuk; zeker de kinderkleertjes”. Ik was verrast: Liza klaagde steen en been over de zware last op haar schouders, maar zodra ik haar vroeg om over concrete oplossingen na te denken, wees ze die structureel van de hand.

Uit de coachgesprekken bleek al snel dat Liza’s opvoeding een grote rol speelde in de keuzes die ze als volwassen vrouw maakte. Haar moeder was er altijd 100% voor de kinderen en het huishouden geweest; Liza had daar fijne herinneringen aan. Dat die niet buitenshuis werkte, was voor Liza geen reden om het zelf anders te doen. Als meisje met alleen broers, leerde Liza al vroeg dat ze een dienende rol had: de vrouwen deden de afwas terwijl de broers buiten aan het voetballen waren. Ze had dat altijd vanzelfsprekend gevonden; dat werd van haar verwacht. Dat patroon herhaalde zich in haar volwassen leven. Met dat verschil dat ze zelf een pittige baan had, graag enig sociaal leven wilde leiden en ook nog wilde sporten. Daarbij voelde ze voortdurend de kritische blikken van haar ouders wanneer die kwamen oppassen, dus het huis moest altijd netjes en schoon zijn, de was gedaan en de koelkast gevuld.

Liza wilde het voor iedereen goed doen: voor haar kinderen, haar man, haar baas, haar leerlingen, haar ouders, vrienden en verdere familie. Ze vergat daarbij voor zichzelf te zorgen en was niet gewend om hulp te vragen. Dat zag ze als falen: ze moest het immers zelf kunnen bolwerken. We hebben gepraat over grenzen stellen: wanneer werd voor Liza een grens bereikt en hoe kon ze die bewaken? Daar had ze eigenlijk nog nooit over nagedacht. Ze voelde wel dat er nú een grens was bereikt, maar wist niet hoe ze dat effectief kon aangeven aan de mensen in haar omgeving.

Ik vroeg Liza om de volgende zinnen af te maken:

  1. Anderen mogen niet…..
  2. Ik heb het recht om te vragen om….
  3. Om mijn tijd en energie te beschermen is het geoorloofd om….

Dat vond ze heel lastig. Ze besefte dat anderen eigenlijk altijd heel erg veel mochten van haar. En dat ze eigenlijk niet zo goed wist wat háár behoeften en rechten waren om iets van een ander te vragen. Ze kende kortom haar eigen grenzen niet. En als je ze niet kent, kun je ze ook niet bewaken. Het heeft dus even geduurd voordat Liza alle antwoorden op een rijtje had, en soms was het voor haar pijnlijk en confronterend om daar goed over na te denken. Maar uiteindelijk besloot Liza dat anderen niet haar gevoel voor eigenwaarde mogen ondermijnen (door er maar vanuit te gaan dat zij het wel zal opknappen). Ze vond uiteindelijk dat ze het recht had om te vragen om meer hulp van haar man en om meer ‘coulance’ van haar ouders. Om haar tijd en energie te beschermen vond ze het geoorloofd om regelmatig tijd voor zichzelf vrij te maken en om zakelijker om te gaan met haar teamleider en collega’s.

Je grenzen kennen - afbeelding

Vervolgens hebben we per coachsessie kleine, haalbare stappen gezet om hiermee aan de slag te gaan. Met het gevolg dat Liza afspraken is gaan maken met verschillende mensen. Zoals met haar ouders, die de kinderen nu meenemen naar hun eigen huis om op te passen. Dat vinden ze eigenlijk niet zo handig, maar het geeft Liza enorme rust dat ze nu de boel de boel kan laten wanneer ze moet gaan werken. En ze heeft in de middag een extra uurtje tijd om te gaan sporten. Haar ouders begrijpen dat. En met haar man, die de kinderen nu iedere zaterdag een paar uur mee uit huis neemt zodat Liza ongestoord het huishouden kan doen. Als een van de kinderen dan liever bij mama wil blijven, vindt ze dat wel heel moeilijk. Maar ze houdt voet bij stuk en haar man steunt haar daar dan in. En met haar teamleider, waardoor ze minder betrokken is bij schoolactiviteiten en soms niet op de hoogte is van wat er is besproken in een werkoverleg. Dat zijn geen gemakkelijke keuzes, maar ze beseft dat ze zichzelf daarmee gezond houdt, wat uiteindelijk beter is voor haarzelf en de mensen om haar heen. Liza was eigenlijk best verbaasd hoe anderen bereid waren om haar tegemoet te komen. Ze heeft het nog steeds razend druk, maar ze heeft het gevoel dat ze de regie nu weer wat beter in handen heeft en dat geeft haar rust.

Grenzen leren kennen, dat kan dus door voor jezelf de 3 vragen hierboven aan te vullen. Wat zijn eigenlijk jouw grenzen? En bewaak je ze voldoende? Stof tot nadenken!

error

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *